Kan het Brusselse kanaal het voorbeeld van Parijs volgen? 

Parijs, 32 graden. Aan een van de officiële zwemzones langs de Seine wachten mensen geduldig tot ze het water in mogen. Redders houden toezicht terwijl zwemmersParijs, 32 graden. Aan een van de officiële zwemzones langs de Seine wachten mensen geduldig tot ze het water in mogen. Redders houden toezicht terwijl zwemmers via een steiger het water betreden. Binnen de afgebakende zone trekken sommigen baantjes en anderen dobberen rustig rond. “Dit is heerlijk na een lange werkdag”, zegt Camille (27), terwijl ze haar natte haren uitwringt. “Vroeger was dit ondenkbaar.” 
Tekst en foto’s Yousra Akdad

Sinds de zomer van 2025 is zwemmen in de Seine opnieuw toegestaan. En dat roept vragen op, ook buiten Frankrijk. Want terwijl Parijzenaars een duik nemen in hun rivier, blijft het in Brussel opvallend stil rond het kanaal. 
Waarom kan het daar wel en hier niet? 

Van zwemverbod naar zwemwater 

Eeuwenlang was de Seine een vanzelfsprekende plek voor Parijzenaars om te zwemmen. Maar in 1923 kwam daar abrupt een einde aan. Door de sterke stroming, drukke scheepvaart en toenemende vervuiling werd een officieel zwemverbod ingevoerd. 

Toch bleef het idee van zwemmen in de rivier leven. In de jaren 90 kondigde toenmalig burgemeester Jacques Chirac aan dat hij persoonlijk een duik zou nemen in de Seine om het vertrouwen in de waterkwaliteit te herstellen. Die sprong kwam er uiteindelijk nooit. 

De echte verandering kwam pas later. In 2018, nadat Parijs de Olympische Spelen van 2024 toegewezen kreeg en Anne Hidalgo burgemeester was, werd een plan gelanceerd om de rivier opnieuw zwemklaar te maken. Het doel was duidelijk: tegen de Spelen moest de Seine schoon genoeg zijn voor wedstrijden en daarna ook voor het grote publiek. 

Dat plan werd werkelijkheid. Op 26 juli 2024 vormde de Seine het decor voor de openingsceremonie van de Olympische Spelen. Ook de triatlon en het openwaterzwemmen vonden plaats in de rivier, nadat die veilig genoeg was verklaard. Tijdens de Paralympische Spelen werd ook de paratriatlon er georganiseerd. 

“Je voelt je vrij”
Op een warme namiddag aan de Seine verzamelen tientallen zwemmers zich aan een afgebakende zone. Redders houden toezicht, terwijl anderen wachten tot ze het water in mogen.  “Het is geweldig”, zegt Fatima (55), die hier bijna dagelijks naartoe gaat. “Je zit midden in een drukke stad en toch voelt het alsof je op vakantie bent.” 
Alles is strikt geregeld. De waterkwaliteit wordt volgens het stadhuis dagelijks gecontroleerd. Als de waarden te hoog zijn, gaat het zwemmen niet door. 
Daarnaast zijn er duidelijke regels: zwemmen mag enkel in afgebakende zones, onder toezicht en je moet verplicht een zwemboei gebruiken (die daar ter beschikking zijn voor de zwemmers). 

En Brussel dan?
Het Brusselse kanaal blijft vooral een plek om langs te fietsen, niet om in te zwemmen. 

“Ik zou het geweldig vinden”, zegt Sarah (25) uit Brussel. “Maar eerlijk? Ik vertrouw het water niet.” 

Dat wantrouwen is niet onterecht. Net zoals de Seine vroeger, kampt ook het Brusselse kanaal met vervuiling. Rioolwater en afval zorgen ervoor dat de waterkwaliteit onvoldoende is om veilig te zwemmen. 

Volgens Simon Thys van Waterland vzw is de situatie wel genuanceerder. “Voor zwemwaterkwaliteit wordt vooral gekeken naar de bacteriologische kwaliteit.” Daarbij wordt onder meer gekeken naar E. coli en enterokokken, bacteriën die in de darmen voorkomen en via rioolwater in het kanaal terecht kunnen komen. 

De waterkwaliteit van de kanalen in Vlaanderen en Brussel is volgens Thys sterk afhankelijk van het weer. Bij zware regenval kunnen overstorten in werking treden. Dat zijn noodsystemen van de riolering die ervoor zorgen dat bij hevige regen een teveel aan rioolwater in het kanaal terechtkomt. 

“De voornaamste bron van E. coli of enterokokken komt vanuit ons rioolwater”, zegt Thys. Volgens hem zijn er manieren om het aantal overstorten te verminderen, bijvoorbeeld door regenwater lokaal vast te houden of door gescheiden rioleringen aan te leggen. 

Ook blauwalgen kunnen volgens Thys een probleem vormen. Die zijn eigenlijk bacteriën die vooral bij warm weer, weinig zuurstof en veel voedingsstoffen sterk kunnen groeien. Het rioolwater kan extra voedingsstoffen in het water brengen, waardoor blauwalgen zich sneller kunnen ontwikkelen. 

Toch betekent dat volgens Thys niet dat zwemmen in het Brusselse kanaal onmogelijk is. “Op zich zouden we dat nu al kunnen, als de waterkwaliteit goed genoeg is.” 

Niet alleen waterkwaliteit
Volgens Thys is de waterkwaliteit bovendien niet het enige probleem. Het Brusselse kanaal is ook een bevaarbare waterweg. Zwemmers en schepen kunnen daar niet zomaar samen. 
Toch ziet Thys ook daar mogelijkheden. Op bepaalde momenten zou zwemmen volgens hem georganiseerd kunnen worden wanneer er geen scheepvaart is. “Het is een kwestie van keuzes maken”, zegt hij. 

Parijs kan daarbij volgens hem een voorbeeld zijn. Ook de Seine is bevaarbaar, maar de zwemzones zijn duidelijk afgebakend en van de vaargeul gescheiden.  “Het lijkt bijna op een zwembad in het kanaal”, zegt Thys over de inrichting van de zwemzones in Parijs. Die afbakening zorgt volgens hem voor een duidelijkere grens tussen zwemmers en scheepvaart.  
Toch beweegt er wel iets in het land. Vanaf 2027 verandert de regelgeving rond openwaterzwemmen in Vlaanderen. Waar zwemmen vandaag in principe verboden is, tenzij het expliciet toegestaan wordt, draait dat systeem om. Zwemmen zal dan in principe toegelaten zijn in open water, zoals kanalen, rivieren en meren. Behalve op plaatsen waar het expliciet verboden wordt om veiligheidsredenen. Dat betekent niet dat je overal zomaar veilig kan zwemmen, maar het opent wel de deur naar meer mogelijkheden in de stad. 
Ook Brussel zet dus stappen richting zwemmen in de stad, maar zit nog in een overgangsfase. Brusselaars zullen dus nog even moeten wachten, al lijkt de eerste duik stilaan dichterbij te komen.