Brusselse musea dempen prikkels: “Iedereen heeft nood aan rust” 

Prikkelarme musea zitten in de lift.  Tijdens een museumbezoek dat normaal stil en rustig is, worden tegenwoordig licht, beeld en geluid op je afgevuurd. Daarom organiseren vijf musea in Brussel maandelijks een prikkelvrije dag. Geïnspireerd door een museum in Wales, investeerde Train World meer dan 10.000 euro om het museum toegankelijker te maken voor prikkelgevoelige bezoekers. 

Train World is de pionier in Brussel. Zij organiseren ondertussen al drie jaar prikkelvrije momenten op de eerste vrijdagvoormiddag van de maand. Daarnaast organiseren ze jaarlijks nog twee volledige prikkelarme dagen met activiteiten. De lichten worden gedimd, alle geluiden uitgezet en de flitsende beelden uitgeschakeld. Het idee groeide uit een eerder project voor mensen met een verstandelijke beperking, vertelt hoofd van publiekswerking Kris Vlaeminck. Daarna wilde hij het idee breder trekken: “Een goede vriendin van mij uit Wales vertelde me dat ze daar elke maand alle scenografie uitzetten en het gewoon stil is in het museum.” Die twee initiatieven heeft Train World dan op zijn eigen manier geïntegreerd. De organisatie kostte het museum meer dan 10.000 euro. 

Ruimer dan doelgroep 
Het concept is relatief nieuw en er zijn weinig cijfers over. Toch voelt Vlaeminck dat de vraag groot is: “We voelden dat er zo veel nood was voor mensen met andere beperkingen.” Hoewel het project begon met een specifieke doelgroep voor ogen, is de filosofie achter de prikkelarme dagen geëvolueerd. “Initieel was het echt voor mensen met neurodiversiteit, vandaag zien we het vooral als een prikkelarme dag voor iedereen. Want iedereen heeft ergens wel, zonder dat ze gediagnosticeerd zijn met autisme of neurodiversiteit, nood aan rust.” Volgens de Vlaamse Vereniging voor Autisme zijn er in België ongeveer 117.000 mensen met autisme en elk jaar komen er bijna 1.200 nieuwe diagnoses bij. Een van hen is Jip Helsen, een 21-jarige student. Hij noemt prikkelvrije musea een welkom alternatief, maar ook niet broodnodig: “Het is een invulling van niet-neurodiverse mensen en wat zij denken dat onze noden zijn. Ik denk eerder dat iedereen wel een moment van rust kan gebruiken in onze drukke samenleving.” Train World is niet het enige museum in Brussel dat dit soort dagen organiseert. Onder andere BELvue, AfricaMuseum en het Museum voor Natuurwetenschappen zetten zich hier nog voor in. Ook het museum KANAL, dat binnenkort heropent, is van plan hetzelfde concept te integreren.  

Opgevoed met prikkels 
Orthopedagoge Milla Van Belle begeleidt kinderen met autisme. Volgens haar leven we in een samenleving die prikkels meegeeft met de paplepel. “Waar ik woon, lopen kinderen rond met een tablet op school, ze worden opgevoed met die prikkels. Voordat ze peuter zijn, ervaren baby’s al het gevoel van bingewatchen.” De nood is dus reëel en elke stap telt. Inclusief ontwerpen bereikt altijd meer mensen dan alleen een bepaalde doelgroep. Vlaeminck zegt: “Als je voor een specifieke groep inspanningen doet en je bekijkt het eindresultaat, dan is dat interessant voor veel meer mensen. Het is een win-win situatie”.