
Slechts 136 pagina’s heeft Conner Rousseau nodig om zijn visie voor Europa uit te stippelen. De partijvoorzitter van Vooruit gaf het boek de titel ‘Nu of nooit’. Maar het boek doet je vooral twijfelen: realistisch of niet?
Tekst en foto Melvin Lanssiers
“Europa is dood.” Het zijn de woorden waarmee Rousseau zijn boek opent. Daaropvolgend schrijft hij: “lang leve Europa”. Hij wil zo benadrukken dat als Europa dezelfde koers blijft varen, het zal falen. Het zal dan worden opgeslokt door grotere machten als China, de Verenigde Staten en, in mindere mate, Rusland. Rousseau geeft zijn visie over hoe Europa dit lot kan weerstaan, maar tussen goede ideeën zitten grote vragen.
De onbekende weg
Rousseau weet de zwaktes van Europa goed te benoemen. Ook aan oplossingen blijkt geen gebrek. Het probleem blijft bij het pad daarnaartoe. Neem nu zeldzame aardmetalen. Die vind je ook in Europa. Waarom halen we die aardmetalen dan hier niet? Volgens Rousseau lopen die projecten vast door “trage vergunningen, juridische onzekerheid en lokale weerstand.” Vooral dat laatste is opvallend voor een leider van een socialistische partij. Die weerstand komt vaak voort uit de ecologische schade en de economische ongelijkheid, want het geld dat die mijn oplevert, vloeit niet altijd terug naar de lokale gemeenschap, die wel de kosten moet dragen. “We gaan dringend sneller moeten werken”, klinkt dan net iets te kort door de bocht.
Die simplificatie van de werkelijkheid is een rode draad doorheen het verhaal en komt ook tot uiting bij de plannen voor een Europees leger. Door de oorlog in Oekraïne en de fratsen van de Amerikaanse president Donald Trump zijn we volgens Rousseau genoodzaakt een Europees leger op te richten. Dat moet op termijn de capaciteiten van Amerika vervangen. Het geld, de politieke onrust en de industriële omslag die dit zou veroorzaken worden weggezet als noodzakelijk. Maar het debat over dat Europese leger is al talloze keren gevoerd en bestata veel onenigheid over tussen Europese landen, vooral dan over wie de leiding neemt. Daarnaast twijfelen militaire experts er ook aan of een Europees leger zonder Amerikaanse hulp zou kunnen opereren.
Europa is geen land
De oorzaak van die simplificatie vind je deels terug in Rousseau’s benadering van Europa. “Als alle 450 miljoen Europeanen eindelijk aan hetzelfde zeel beginnen te trekken, dan worden wij een zeer machtig continent”, schrijft hij. Het is een scenario waar een Europese federalist ’s nachts in zijn bed van ligt te dromen, maar de vraag is of het realistisch.
Europa, maar ook de Europese Unie is een verzameling van verschillende landen, culturen, prioriteiten en ambities. Die onderlinge verdeeldheid wordt vaak weggezet als afleiding, als iets wat gewoon maar even opzij gezet moet worden voor het grotere goed. Maar dat idee negeert de lange en complexe geschiedenis van ons continent en de Unie die we hebben gevormd.
Als het boek één ding duidelijk schetst, is het het beeld van de Europese politicus op zoek naar een Europees verhaal in tijden waarin de machtsbalans ongeziene verschuivingen doormaakt. En net als een politieke slogan ontbreekt in die visie soms wat aan nuance.
Meer verhalen
Erasmusstudent Julian Germis: RGU viert culturele diversiteit
Erasmusstudent Lenka Schenk: “Mijn favoriete wijk in Birmingham vecht voor haar nachtleven”
Kan het Brusselse kanaal het voorbeeld van Parijs volgen?