De homosauna in het Grindr-tijdperk: met uitsterven bedreigd? 

In een kleine straat buiten het Brusselse centrum ligt Oasis Sauna, een ontmoetingsplek voor homomannen. Wie niet weet wat er zich achter de deur bevindt, loopt er zo voorbij. De mensen die wel hun weg naar binnen vinden, zijn vaak wat ouder. Terwijl datingapps zoals ‘Grindr’ queer ontmoetingen steeds digitaler maken, rijst de vraag of de klassieke homosauna nog wel een plaats heeft binnen de huidige LGBTQ+-gemeenschap.  

Aan de ingang geen Boeddhabeeld zoals in een klassieke sauna, maar een felrood standbeeld van een gespierde Griekse god. Boven de marmeren trap hangt een bordje met ‘sex zone’ en een pijltje naar boven. In de ruime bar, met een old-money-uitstraling, hoor je popmuziek terwijl je met je kleren aan lichtjes begint te zweten door de warmte. Om de tien minuten gaat de bel en ontvangt Julian, die al twee jaar in de sauna werkt als receptionist, nieuwe bezoekers en biedt hen een handdoek aan. De sfeer voelt relaxed, al word je als vrouw wel een beetje raar bekeken.  

Oasis Sauna huist al 35 jaar in Brussel. Veel van de vaste bezoekers komen er al jarenlang. “De meeste bezoekers zijn tussen de 50 en de 70 jaar”, vertelt Julian. In een periode waarin homoseksualiteit nog sterk taboe was, vormden homosauna’s een van de weinige plekken waar mannen elkaar veilig konden ontmoeten. Volgens Julian is dat voor sommigen vandaag nog steeds zo. “Voor veel mannen is dit al decennialang de enige plek waar ze volledig zichzelf kunnen zijn. Hierbuiten hebben ze soms een vrouw en een gezin.” Daarin speelt de anonimiteit van het gebouw ook een belangrijke rol. “In het centrum heb je ook Macho Sauna, die midden in de homowijk ligt. Hier is het anders, omdat we verborgen zitten in een herenhuis, zie je van buitenaf niets.”  

Vergrijzing 
Van de vier sauna’s die in Brussel lagen, blijven er vandaag nog twee over. Hoewel ze vandaag minder populair lijken, betekent dat niet dat hun functie verdwenen is. “Voor veel oudere bezoekers is dit nog altijd de enige plek waar ze zich veilig voelen en zonder schaamte zichzelf kunnen zijn”, aldus Julian. 

Jasper (21) bezocht drie jaar geleden een homosauna en merkte meteen dat hij er een uitzondering was. “Bijna iedereen was rond de 50 of ouder. Als je daar de jongste bent, is iedereen wel het meest geïnteresseerd in jou”, zegt hij. Hoewel Jasper zich veilig voelde, ervaarde hij ook grensoverschrijdend gedrag van oudere bezoekers. “Er gebeurden wel zaken die ik niet wou, sommige mannen raakten mij aan zonder het te vragen”. Dat zorgde ervoor dat hij niet terugkeerde na zijn eerste keer. 

Nood aan verandering 
Om een jonger publiek aan te spreken, biedt Oasis een voordeeltarief aan voor mannen onder de 30 jaar. Zij betalen 23 euro inkom in plaats van 28 euro. Voorlopig lijken zulke initiatieven niet voldoende om de vergrijzing echt tegen te gaan. Als homosauna’s relevant willen blijven voor nieuwe generaties, zullen ze zich moeten aanpassen aan de verwachtingen van de jongere bezoekers.“Die nood om iemand te ontmoeten of seks te hebben bestaat nog steeds, maar onze generatie doet dat nu eerder via Grindr of Tinder. Als een sauna een plek wordt met leuke evenementen voor leeftijdsgenoten in plaats van oude mannen, zou ik er wel naartoe gaan.”